Keşfet · Tarih · Orhangazi, Bursa
Orhangazi bugünkü adını 1913'te aldı; ondan önce Pazarköy, çok daha önce ise Basilinopolis adıyla anılan bir yerleşimdi. İlçenin insan yerleşimi tarihi ise çok daha eskiye, Ilıpınar Höyüğü'ndeki bulgulara göre yaklaşık 8.000 yıl öncesine uzanıyor.
3 kaynaktan derlendi. Hiçbir yer ziyaret edilmedi, hiçbir işletme aranmadı — kaynakları görün.
| Dönem | Olay | Kaynak |
|---|---|---|
| ~MÖ 5400 | Ilıpınar Höyüğü'nde ilk yerleşim. Belediyeye göre Bursa bölgesinin bilinen en eski yerleşim birimi | Belediye · Wikipedia |
| MÖ 377-64 | Bölge Bitinya Krallığı toprakları | Wikipedia |
| MÖ 74 sonrası | Roma egemenliği | Belediye |
| 3. yüzyıl | Basilinopolis adlı kent, bugünkü ilçe alanında kurulur | Belediye · Wikipedia (Bitinya kentleri) |
| 365 | Kent derecesine yükselir | Belediye |
| 395 | Roma'nın ikiye ayrılmasından sonra Bizans'a bağlanır | Belediye |
| 1085-1097 | Anadolu Selçuklu yönetimi | Belediye |
| 1097 | Haçlılar tarafından yağmalanır | Belediye |
| 1204-1261 | İznik Bizans İmparatorluğu egemenliği. Bu dönemde eski Orhangazi göle daha yakın bir yerdeydi | Belediye |
| 1332 | Orhan Bey tarafından fethedilir, Osmanlı topraklarına katılır | Wikipedia · Belediye |
| 1330'dan sonra | Orhan Bey burada cami ve hamam yaptırır, çevredeki Türk aşiretlerini yerleştirir | Belediye |
| — | Kent, İznik'teki Mevlana Alaaddin Medresesi'ne vakıf olarak bağışlanır | Wikipedia · Belediye |
| 17-18. yüzyıl | İznik'in Gürle bucağına bağlı Pazarköy kaza derecesine ulaşır | Belediye |
| 1879 | Pazarköy bucak merkezi olur | Belediye |
| 1893 | Bursa'ya bağlı ilçe merkezi olur | Wikipedia · Belediye |
| 1913 | Adı, kurucusu Orhan Bey adına Orhangazi olarak değiştirilir | Wikipedia · Belediye |
| 20 Eylül 1919 | Yunan işgali başlar | Wikipedia · Belediye |
| 10 Eylül 1922 | İşgalden kurtulur — ilçenin kurtuluş günü | Wikipedia · Belediye |
| 1922-1924 | Kasaba yakıldığı için ilçe merkezi iki yıl Gürle'ye taşınır | Wikipedia · Belediye |
Belediyenin kaydına göre Pazarköy adı, "Bazilinaköy"den gelir — yani antik Basilinopolis adının halk ağzındaki dönüşümüdür. Wikipedia'nın Bitinya maddesindeki antik kent listesi de "Basilinopolis"i Çeltikçi ile eşleştiriyor.
1913'te ad değişikliğiyle Pazarköy, ilçeye 1332'de fetheden Orhan Bey'in adını aldı.
Belediyenin tarihçe sayfası, 20 Eylül 1919'da başlayan işgal sırasında Çakırlı, Dutluca, Çeltikçi, Gedelek ve Yeniköy yerleşimlerinde katliamlar yaşandığını kaydediyor. Bu beş mahalle ilçenin işgal hafızasında birlikte anılır.
Kurtuluştan sonra kasaba yandığı için ilçe idaresi iki yıl Gürle'den yürütülmüştür — bu, ilçedeki hiçbir başka mahallenin taşımadığı bir tarihsel niteliktir.
Aynı işgalde kaybedilen bir yapı da Orhan Bey külliyesinin camisidir; 1922'de yakılmış, minaresi 1935'te yıktırılmış, temelleri ancak 1993'te bulunmuştur. Ayakta kalan hamam bugün merkezdeki tek tescilli tarihi yapıdır: Orhangazi Tarihi Hamam.
Wikipedia'nın ilçe maddesine göre Orhangazi'nin nüfus yapısını göçler belirlemiştir:
Wikipedia nüfusu "yerliler (Manavlar), göçmenler ve doğu vilayetlerinden göç eden aileler" olarak tarif ediyor.
Belediyenin kendi değerlendirmesi net: Orhangazi uzun süre küçük bir yerleşim olarak kaldı; büyümesini önce Bursa-Yalova karayolunun önem kazanmasına, sonra İstanbul-İzmir otoyolu ile Osmangazi Köprüsü'nün hizmete girmesine borçlu. Ovanın verimliliği de bu büyümeyi destekledi.
Kaynaklar 13.08.2026 tarihinde okundu. Yerinde görülmüş hiçbir bilgi içermez; saha teyidi ayrıca işaretlenir.